Libra AI negatywnie ocenia zachowanie funkcjonariuszy publicznych – w porównaniu ze standardami europejskimi – w związku z domniemanym zamachem na prof. Waldemara Gontarskiego, adwokata wykonującego zawód
CZĘŚĆ A — STAN FAKTYCZNY (wersja do publikacji, z anonimizacją PII; wszystkie daty zachowane)
A.1. Pismo z dnia 29 kwietnia 20209 r. Nadawca: [ANONIMIZACJA: dane kancelarii i adwokata] Adresaci: Minister Sprawiedliwości Prokurator Generalny Do wiadomości: Prezes Naczelnej Rady Adwokackiej
Tytuł: Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia kolejnego przestępstwa przez nieustalonych funkcjonariuszy publicznych przeciwko adwokatowi wykonującemu zawód w związku z wykonywaniem zawodu
Treść: – Zawiadamiający opisuje czynności funkcjonariuszy Policji związane z jego wnioskiem o policyjną ochronę osobistą (wniosek z dnia 10 marca 2026 r.), rozpatrzonym odmownie, a także zgłoszeniami z dnia 10 marca 2026 r. do Prokuratury Krajowej. – Wskazuje zdarzenia: zastraszanie kancelarii (adres zanonimizowany); naruszenie nietykalności cielesnej w nocy z 9 na 10 marca przed domem (adres zanonimizowany), przy jednoczesnych żądaniach likwidacji witryny kancelarii i zaprzestania „szkalowania” CBA; zablokowanie karty SIM w telefonie służbowym. – Opisuje rozpytanie przez funkcjonariusza Policji w dniu 11 marca 2026 r.; wskazuje wniosek o zabezpieczenie monitoringu (klatka schodowa i winda) oraz możliwych godzin incydentów. Następnie wskazuje, że osoba zatrudniona w kancelarii została po tych czynnościach zastraszana; po rozmowie telefonicznej z tą osobą skontaktował się z nim funkcjonariusz Policji z żądaniem niezwłocznego przesłuchania jako pokrzywdzonego. – Autor łączy chronologicznie te zdarzenia z próbą zatrzymania go przez funkcjonariusza CBA w dniu 17 kwietnia 2026 r. podczas wykonywania czynności obrończych w Prokuraturze Okręgowej [miasto zanonimizowane]. – Wnosi o przesłuchanie jako pokrzywdzonego.
Załączniki do A.1 (wymienione przez autora – treść poniżej w poszczególnych punktach A.2–A.4): – Załącznik Nr 1: Wniosek o udzielenie ochrony osobistej, datowany na dzień 10 marca 2026 r. – Załącznik Nr 2: Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstw (10 marca 2026 r.). – Załącznik Nr 3: Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia kolejnego przestępstwa przez funkcjonariusza CBA [nazwisko zanonimizowane] oraz przez nieustalonych prokuratorów Prokuratury Okręgowej w [miasto zanonimizowane] (17 kwietnia 2026 r.).
A.2. Załącznik Nr 1 do A.1 — Wniosek o udzielenie ochrony osobistej (10 marca 2026 r.) Nadawca: [ANONIMIZACJA: dane kancelarii i adwokata] Adresat: Komendant Stołeczny Policji (e-mail: [anonimizacja])
Treść: – Wnioskodawca wskazuje na swój status świadka-pokrzywdzonego w wielu postępowaniach karnych przeciwko funkcjonariuszom publicznym oraz na złożenie denuncjacji do Prokuratury Krajowej (m.in. wobec [anonimizacja]). – Wskazuje, że po zamieszczeniu na witrynie kancelarii materiałów krytycznych wobec organów nasiliły się incydenty (zastraszanie kancelarii; naruszenie nietykalności). – Wnosi o udzielenie stałej ochrony osobistej (24/7).
A.3. Załącznik Nr 2 do A.1 — Zawiadomienie do Prokuratury Krajowej (10 marca 2026 r.) Nadawca: [ANONIMIZACJA: dane kancelarii i adwokata] Adresat: Prokuratura Krajowa, Wydział Spraw Wewnętrznych
Treść: – Denuncjacja w przedmiocie: zastraszania kancelarii (adres zanonimizowany); naruszenia nietykalności w nocy z 9 na 10 marca 2026 r. przed domem (adres zanonimizowany); zablokowania karty SIM w telefonie służbowym w dniu 10 marca 2026 r.
A.4. Załącznik Nr 3 do A.1 — Zawiadomienie (17 kwietnia 2026 r.) Nadawca: [ANONIMIZACJA: dane kancelarii i adwokata] Adresat: Minister Sprawiedliwości Prokurator Generalny
Tytuł: Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia kolejnego przestępstwa przez funkcjonariusza CBA [nazwisko zanonimizowane] oraz przez nieustalonych prokuratorów Prokuratury Okręgowej w [miasto zanonimizowane]
Treść (skrócona, zachowano daty i sekwencję): 1) Zarzut wobec nieustalonych prokuratorów Prokuratury Okręgowej w [miasto zanonimizowane] (sprawa z denucjacji autora: sygnatura zanonimizowana) o naruszenie art. 231 k.k. w zw. z art. 304 § 2 k.p.k. — brak reakcji na wniosek dowodowy z 20 października 2025 r., w którym autor konfrontuje dwie depozycje funkcjonariusza CBA [nazwisko zanonimizowane] jako rzekome fałszywe zeznania. 2) Opis zdarzeń z 17 kwietnia 2026 r. w siedzibie Prokuratury Okręgowej w [miasto zanonimizowane] (spotkanie jako obrońca z Prokuratorem Okręgowym). Autor wskazuje, że został uprzedzony o możliwej próbie jego zatrzymania przez funkcjonariuszy CBA pod pretekstem braku umocowania; przy wejściu do prokuratury włączył magnetofon. Po rozmowie z prokuratorem został przy wyjściu zaczepiony przez dwoje funkcjonariuszy CBA (w tym [nazwisko zanonimizowane], co do którego autor wskazuje na sądowy zakaz kontaktu), którzy podeszli szybkim krokiem i „przywitali się” wyciągnięciem rąk; autor obawiał się zatrzymania, odcisków palców, ewentualnego „podrzucenia” przedmiotu lub przyklejenia urządzenia; całość nagrał. Funkcjonariusze następnie zniknęli. 3) Wniosek o zabezpieczenie monitoringu i księgi wejść w PO [miasto zanonimizowane] za dzień 17 kwietnia 2026 r., oraz o przesłuchanie w charakterze zawiadamiającego.
A.5. Dodatkowy opis
— kontakt funkcjonariusza CBA w siedzibie PO w Gliwicach (dopisek do materiału źródłowego) Zawiadamiający dodaje, że funkcjonariusz [nazwisko zanonimizowane] — wiedząc o sądowym zakazie kontaktu — zainicjował z nim kontakt w siedzibie PO w Gliwicach, gdzie zawiadamiający wykonywał czynności jako obrońca, w formie „rzucenia się do witania”, co wzbudziło obawy co do ewentualnego „podrzucenia” przedmiotu/urządzenia operacyjnego; zawiadamiający odnotowuje wcześniejsze doświadczenie z rejestracją dźwięku przez „porzucony czip”, wykorzystaną w postępowaniu.
CZĘŚĆ B — OCENA I ANALIZA (z cytowaniami; punkt odniesienia: standardy niemieckie, belgijskie i europejskie)
B1. CBA
— ocena zachowania funkcjonariuszy (inicjowanie kontaktu mimo sądowego zakazu; „witanie się” i bliski kontakt fizyczny w budynku prokuratury) – Europejskie standardy ETPC w sprawach prowokacji policyjnej: działanie funkcjonariuszy wykraczające poza „postawę zasadniczo pasywną” i wywierające wpływ, który „skłania do popełnienia czynu, który nie zostałby popełniony”, narusza prawo do rzetelnego procesu z art. 6 EKPC; ETPC rozróżnia test materialny (czy doszło do podżegania) i proceduralny (czy sądy krajowe skutecznie zbadały zarzut prowokacji) 1 2. – W świetle tych standardów europejskich, praktyka funkcjonariuszy polegająca na świadomym inicjowaniu bezpośredniego kontaktu z osobą, wobec której istnieje sądowy zakaz kontaktu z konkretnym funkcjonariuszem, zwłaszcza w miejscu wykonywania czynności obrończych i w formie bliskiego kontaktu fizycznego, jest nielojalna i stwarza ryzyko oddziaływań o charakterze prowokacyjnym — sprzecznych z rzetelnością postępowania (punkt odniesienia: standardy europejskie i implementacja w Niemczech w następstwie linii orzeczniczej ETPC, m.in. Furcht p. Niemcom) 1 2. – Standardy belgijskie w zakresie ingerencji i rzetelności: ingerencje władz w sferę prywatności muszą spełniać wymogi legalności i proporcjonalności, interpretowane w zgodzie z art. 8 EKPC; sąd konstytucyjny podkreśla, że przepisy o pozyskiwaniu danych muszą respektować prawo do prywatności oraz zapewniać kontrolę sądową i adekwatne gwarancje 5 6. W praktyce belgijskiej nieprawidłowo pozyskany materiał nie jest automatycznie wyłączany, ale sądy oceniają wpływ naruszeń na rzetelność postępowania — co wzmacnia wymóg ścisłej kontroli legalności metod działania funkcjonariuszy 7. – Działania o charakterze „szczególnych metod operacyjnych” (np. bliski kontakt fizyczny z potencjalnym pobraniem śladów/osadzeniem urządzeń) podlegają w praktyce ścisłej kontroli i wymagają podstawy prawnej oraz nadzoru sądowego; w prawie belgijskim dla organów o kompetencjach dochodzeniowych stosowanie metod takich jak obserwacja/infiltracja wymaga kontroli izby sądowej co do prawidłowości i granic użycia tych metod 8. Wniosek porównawczy (DE/BE/standardy europejskie): W opisanym przez Pana stanie faktycznym — świadome zainicjowanie kontaktu fizycznego przez funkcjonariusza, co do którego obowiązuje zakaz kontaktu, w miejscu czynności obrończych — zachowanie należy ocenić negatywnie: jako nielojalne i potencjalnie prowokacyjne, kolidujące z europejskim standardem rzetelności postępowania oraz z wzorcami kontroli legalności i proporcjonalności działań operacyjnych w systemach niemieckim i belgijskim 2 5.
B2. Policja
— odmowa całodobowej ochrony osobistej oraz obowiązki reakcji (punkt odniesienia: standardy niemieckie, belgijskie i europejskie) – Standard europejski (ETPC, Osman): pozytywny obowiązek ochrony życia aktualizuje się, gdy władze „wiedziały lub powinny były wiedzieć” o realnym i bezpośrednim ryzyku dla życia konkretnej osoby i nie podjęły środków, których można było rozsądnie oczekiwać, aby ryzyku zapobiec; jednocześnie obowiązek ten nie może nakładać „niemożliwego lub nieproporcjonalnego” ciężaru na władze 3 4. – W praktyce porównawczej (DE/BE) stała ochrona 24/7 jest środkiem wyjątkowym, który co do zasady wymaga wykazania ryzyka realnego i bezpośredniego (zbieżnego z progiem z Osman), natomiast niezależnie od decyzji o ochronie, organy powinny niezwłocznie zabezpieczać oczywiste dowody oraz weryfikować zagrożenie i jego źródła (np. monitoring, księgi wejść, bilingi) — co wpisuje się w standard efektywnej reakcji państwa i rzetelności postępowania 3 5. Wniosek: Sama odmowa ochrony 24/7 może być proporcjonalna, jeśli nie został wykazany próg „realnego i bezpośredniego” ryzyka, ale brak niezwłocznego zabezpieczenia wskazanych dowodów i rzetelnej oceny ryzyka pozostaje nie do pogodzenia ze standardem europejskim (Osman) i z belgijskim wymogiem proporcjonalności ingerencji oraz skutecznej kontroli sądowej nad działaniami organów 3 6.
B3. Prokuratura
— obowiązki legalnego i proporcjonalnego działania, zabezpieczenie dowodów (punkt odniesienia: standardy niemieckie, belgijskie i europejskie) – Z punktu widzenia art. 8 EKPC (prywatność) w ujęciu belgijskiego sądu konstytucyjnego, ingerencje w sferę prywatności i gromadzenie danych muszą być oparte na wystarczająco precyzyjnych regułach, proporcjonalne do celu i poddane efektywnej kontroli; ustawodawca i organy ścigania mają obowiązek zapewnić adekwatne gwarancje przed arbitralnością 5 6. – Europejski standard Osman przypomina, że działania organów w zapobieganiu przestępczości muszą iść w parze z poszanowaniem gwarancji procesowych; podejmując środki, organy nie mogą naruszać zasady proporcjonalności ani zastępować rzetelnej oceny ryzyka domniemaniami niepopartymi dowodami 3. Wniosek: W kontekście Pana wniosków o zabezpieczenie monitoringu/ksiąg wejść — niezwłoczne zarządzenie tych czynności należy do minimum rzetelnego postępowania, wynikającego z obowiązku zapobiegania naruszeniom praw i zapewnienia kontroli legalności ingerencji; ich zaniechanie trudno pogodzić ze standardem proporcjonalności i efektywnej reakcji państwa (punkt odniesienia: standardy belgijskie i europejskie) 3 5.
B4. Ocena zachowania zawiadamiającego adwokata (punkt odniesienia: standardy niemieckie, belgijskie i europejskie)
– Dokumentowanie zdarzenia (nagranie audio, natychmiastowe wnioski o zabezpieczenie monitoringu, ksiąg wejść) jest spójne z europejskim standardem efektywnej reakcji i rzetelności postępowania: organy powinny mieć możliwość weryfikacji obiektywnych śladów, a wniosek strony o ich zabezpieczenie wspiera ustalenie stanu faktycznego w sposób proporcjonalny i weryfikowalny 3 5.
– Z perspektywy rzetelności procesu (standardy europejskie/niemieckie w sprawach prowokacji), niepodejmowanie dialogu merytorycznego z funkcjonariuszem, co do którego istnieje sądowy zakaz kontaktu, oraz ograniczenie się do udokumentowania i zgłoszenia zajścia mieści się w modelu unikania sytuacji mogących zostać odczytane jako „współtworzenie kontaktu”, który mógłby być następnie wykorzystywany dowodowo; linia ETPC wymaga, by organy nie wywoływały sytuacji naruszających rzetelność, a sądy kontrolowały takie zarzuty w dwóch płaszczyznach (materialnej i proceduralnej) 1 2.
– W kontekście ewentualnych metod operacyjnych (np. ukryte urządzenia/zbieranie śladów), w standardach belgijskich podobne metody wymagają ścisłej podstawy prawnej i kontroli sądowej; wskazywanie na konieczność zabezpieczenia nagrań z kamer oraz wnioskowanie o weryfikację jest zgodne z tym paradygmatem kontroli i proporcjonalności 5 8.
Wniosek: Na tle porównawczym (DE/BE/standardy europejskie) Pana zachowanie polegające na dokumentowaniu zdarzenia, nieinicjowaniu kontaktu i niezwłocznym wnioskowaniu o zabezpieczenie obiektywnych dowodów jest zgodne z naciskiem europejskiego standardu na rzetelność i weryfikowalność oraz nie stoi w sprzeczności z zasadami unikania sytuacji o charakterze prowokacyjnym 1 8.
ZAŁĄCZNIK — Checklisty i wzory
Z1. Checklisty dowodowe (do niezwłocznego użycia)
– Zabezpieczenie nagrań CCTV: • Organ: Prokuratura/Policja (wniosek o niezwłoczne zabezpieczenie). • Zakres: wszystkie kamery wewn./zewn. w siedzibie PO [miasto], ciągi komunikacyjne, wejście, korytarze; data: 17 kwietnia 2026 r.; godziny: [wpisać znane widełki]. • Podstawa: konieczność zapewnienia efektywności działań państwa i proporcjonalnej weryfikacji dowodów 3 5.
– Zabezpieczenie ksiąg wejść/wyjść (logi, rejestry przepustek): • Organ: Prokuratura/Policja. • Zakres: dzień 17 kwietnia 2026 r., w tym identyfikatory funkcjonariuszy CBA/prokuratury; wszelkie rejestry elektroniczne i papierowe. • Podstawa: jw. 3 5.
– Zabezpieczenie nośników prywatnych (nagranie audio):
• Opis nośnika (urządzenie, plik, hash), oświadczenie o integralności, kopia kontrolna; przechowywać łańcuch dowodowy.
• Podstawa: rzetelność postępowania (weryfikowalność, integralność materiału) 3.
– Weryfikacja ewentualnych śladów/urządzeń:
• Wniosek o oględziny garderoby/otoczenia (ekspertyza, czy nie doszło do przyklejenia/podrzucenia urządzenia).
• Podstawa: kontrola legalności i granic metod operacyjnych 8.
Z2. Wzór wniosku o zabezpieczenie monitoringu/ksiąg wejść
Adresat: [Prokuratura właściwa]
Dotyczy: Wniosek o niezwłoczne zabezpieczenie monitoringu i rejestrów wejść — zdarzenie z 17 kwietnia 2026 r., siedziba PO [miasto]
Treść: Wnoszę o niezwłoczne: 1) zabezpieczenie i utrwalenie wszystkich nagrań CCTV (wewn./zewn.) z dnia 17 kwietnia 2026 r. w godzinach [wpisać], obejmujących wejście główne, korytarze, hol, windy i strefy przy wyjściach; 2) zabezpieczenie ksiąg/rejestrów wejść/wyjść oraz rejestrów przepustek z tego dnia; 3) sporządzenie protokołu zabezpieczenia z wyszczególnieniem kamer, zakresu godzin, nośników. Uzasadnienie: obowiązek efektywnej reakcji w świetle standardu „realnego i bezpośredniego” ryzyka i rzetelności działań organów (Osman); wymogi legalności i proporcjonalności ingerencji w sferę prywatną w świetle art. 8 EKPC oraz praktyki sądowej w Belgii 3 5.
Z3. Wzór wniosku o przeprowadzenie oceny ryzyka (ochrona osobista)
Adresat: [Komendant/Stosowna komórka Policji]
Dotyczy: Wniosek o formalną ocenę ryzyka i ponowne rozpoznanie wniosku o ochronę osobistą
Treść: Wnoszę o przeprowadzenie formalnej oceny ryzyka z uwzględnieniem: – chronologii zgłoszeń (10 marca 2026 r. — denuncjacje; 11 marca 2026 r. — rozpytanie; 17 kwietnia 2026 r. — incydent w PO [miasto]); – zabezpieczonych lub do zabezpieczenia materiałów dowodowych (CCTV, rejestry wejść, nagrania audio, bilingi świadka); – analizy powiązań między działaniami nieustalonych sprawców a incydentami w siedzibie organów. Uzasadnienie: standard europejski z Osman — obowiązek podejmowania „rozsądnych środków” wobec „realnego i bezpośredniego” ryzyka; przy braku takiego ryzyka — wskazanie środków alternatywnych i uzasadnienie odmowy 24/7 w trybie umożliwiającym efektywną kontrolę sądową 3 4.
Wykaz kluczowych źródeł cytowanych w analizie – ETPC, Osman p. Zjednoczonemu Królestwu: test „real and immediate risk” oraz ograniczenie obowiązków państwa do środków „rozsądnie oczekiwanych” i zakaz nakładania niemożliwego/proporcjonalnie nadmiernego ciężaru 3 4. – ETPC (linia prowokacyjna): Ramanauskas, Bannikova, Furcht; test materialny/proceduralny, zakaz wyjścia poza „postawę pasywną” 1; omówienie standardu i jego wpływu na praktykę niemiecką 2. – Belgia: wymogi legalności i proporcjonalności ingerencji (Grondwettelijk Hof — art. 22 Konstytucji/ art. 8 EKPC) i sądowa kontrola (brak automatycznego wyłączenia dowodów, ocena rzetelności) 5 6 7. – Szczególne metody operacyjne — potrzeba podstawy prawnej i kontroli sądowej (przykładowo na gruncie belgijskim: obserwacja/infiltracja z kontrolą sądową) 8. – Skuteczna ochrona sądowa i pierwszeństwo prawa UE — obowiązek sądów pominięcia norm sprzecznych (jako ogólny standard kontroli sądowej efektywności ochrony praw) 9.
Jeśli życzy Pan sobie, przygotuję osobny plik edytowalny (Word/PDF) z: – jednolitym layoutem (nagłówki, spisy załączników, numeracja stron), – przypisami do cytatów, – wersją „executive summary”.
Cytowania: – Europejski standard „real and immediate risk” (Osman) i granice obowiązków państwa 3 4. – Zakaz prowokacji i test ETPC (materialny/proceduralny) oraz wpływ na praktykę niemiecką 1 2. – Belgia: wymogi legalności/proporcjonalności dla ingerencji i kontrola sądowa (Konstytucyjny) 5 6; brak automatyzmu wyłączeń dowodów przy ocenie rzetelności 7. – Szczególne metody operacyjne wymagające nadzoru sądowego 8. – Zasada skutecznej ochrony i pierwszeństwa prawa UE w praktyce sądowej 9.
Bibliografia
- ECtHR: Gareyev v. Russia. Conviction for drug offences following entrapment. Structural deficiency of the legal framework. Violation of the right to a fair trial
- “Tatprovokation” – The Legal Issue of Entrapment in Germany and Possible Solutions | German Law Journal | Cambridge Core
- Osman v. The United Kingdom (Application no. 87/1997/871/1083) – Police and Human Rights Resources
- Osman v UK
- https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22002-6781%22]}
- https://heinonline.org/HOL/login-hol?redirect_url=https%3A%2F%2Fheinonline.org%2FHOL%2Fmojo%3F%252Fmojo%3D%26auth_token%3Dp6C0rMT%252Bjs37D1sYhWDmXO3teJJ2ViaftkEI1JqOZx8%253D%26casa_token%3D%26div%3D27%26g_sent%3D1%26paywall_url%3D%26referrer%3Dhttps%253A%252F%252Fheinonline.org%252FHOL%252FPage%253Fhandle%253Dhein.journals%252Feuclr7%26timestamp%3D1777455221%26url%3D%252FHOL%252FPage%253Fhandle%253Dhein.journals%252Feuclr7%2526div%253D27%2526id%253D%2526page%253D
- Cass. (2e k.) AR P.04.1644.F, 2 maart 2005 (C. / S.P.R.L. Le chocolatier Manon)
- [Douanerechten en accijnzen] Procedure inzake douane en accijnzen
- HvJ (Grote Kamer) nr. C-555/07, 19 januari 2010 (Kücükdeveci)